Trending 2018: ‘circulair bouwen’

Wageningen 1 februari - 2018 is nog maar net begonnen, en toch….. Het is bijna zeker dat we aan het eind van dit jaar vast kunnen stellen dat ‘circulair bouwen’ een ‘trending topic’ is gebleken. Bij M3V zijn we daar al wat langer mee bezig. En, ‘trending’ of niet, circulair bouwen doe je niet zomaar.

sporthal marijkeweg wageningen

Circulair bouwen

De grotere gedachte achter circulair bouwen is het verlengen van de levensduur van gebouwen door aan het begin van de levenscyclus na te gaan of er gebruik kan worden gemaakt van hergebruikte bouwmaterialen en aan het eind van de levenscyclus door gebruikte bouwmaterialen opnieuw in te zetten.

Dat klinkt niet zo vernieuwend wanneer je uitgaat van alléén zichtbare onderdelen zoals deuren, ramen, bakstenen en dakpannen. Spannend wordt het wanneer je rekening gaat houden met hergebruiken van funderingen, isolatie- en plaatmateriaal. Nog spannender wordt het wanneer je ook het gebruik van niet-recyclebare bouwproducten (schuim, lijm, kit) uit je bouwproces gaat weren. Dan komt circulair bouwen opeens in een heel ander daglicht te staan, moeten ontwerpers anders gaan denken en moeten constructeurs nadenken over het gebruik van daadwerkelijk duurzame onderdelen.

Van lineair naar circulair

René de Klerk van Rendemint B.V. is gespecialiseerd in circulair inkopen. Samen met Rendemint en Odin Wenting (sporttechnisch PvE), heeft M3V de bouw van de nieuwe sporthal aan de Marijkeweg in Wageningen voorbereid. Aannemers zijn nog niet gewend aan circulaire bouwprojecten. Dat vereist immers een andere manier van marktbenadering en uitvragen. Het gaat er niet om zo goedkoop mogelijk te zijn (=lage prijs), maar om zo duurzaam mogelijk te zijn (= waarde optimalisatie). Het uiteindelijke doel is om binnen het investeringsbudget een hoger rendement en duurzaam 'lifecycle management' na te streven door substantieel lagere onderhoudskosten, energieneutraal te ontwerpen en natuurlijk een lange termijn visie op hergebruik (en het toepassen van gerecyclede materialen). Dat het exploitatiebudget lager kan worden is mooi meegnemomen, maar niet het primaire doel van circulair bouwen.

Uitdagen

Circulair bouwen begint met circulair ontwerpen en aanbesteden. Dat lukt alleen als marktpartijen uitgedaagd en gemotiveerd worden om op een nieuwe, verfirssende manier naar bouwprojecten te kijken. Dat hebben we gedaan door de aanbesteding in Wageningen anders op te zetten. Tijdens de aanbestedingsfase was er weinig ruimte voor een ‘lineaire’ denkwijze en tegelijkertijd hebben marktpartijen de ruimte gekregen om zelf na te denken over creatieve en vooral innovatieve oplossingen. Dat is gelukt en Rotsbouw uit Aalten is de uitdaging aangegaan en heeft uiteindelijk het beste voorstel ingediend.

Zijn we nu klaar?

Het is heel verleidelijk om te veronderstellen dat we er dan zijn. Maar het tegendeel is waar. Wageningen is de eerste gemeente in Nederland waar circulair inkopen en aanbesteden in het beleid van de gemeente is verankerd. Dus de omstandigheden om hier circulair aan de slag te gaan zijn uitstekend. Het zal nog even duren voordat alle opdrachtgevers zover zijn dat circulair bouwen de norm is.

Maar ook dan zijn we er nog niet. We kunnen nog veel verder gaan. We staan nog maar aan het begin van een nieuwe visie op 'bouwen'. Circulaire producten kunnen niet gemaakt worden, maar moeten beschikbaar zijn. Meer dan voorheen moet er nagedacht worden over de vraag of we vasthouden aan ontwerp specificaties of dat er gekeken wordt naar de beschikbaarheid van meterialen. Niet onbelangrijk bij het hergebruik van materialen is de milieu 'footprint': wanneer hergebruik een zwaardere wissel trekt op het milieu, schieten we ons doel voorbij en moet er een plan-B ontwikkeld worden.

Er valt nog een hoop te doen, een hoop winst te behalen en er kunnen nog tonnen grondstoffen uitgespaard worden. Maar ja, een grote afstand overbrug je vaak sneller met een aantal kleine stappen dan met één grote stap.