Vrijblijvendheid voorbij: het belang van gezamenlijke meerjarenplanning onderwijshuisvesting

In 2011 voerden wij een pleidooi voor een gezamenlijke – gemeente en schoolbesturen - meerjarenplanning voor onderwijshuisvesting. Krimp, ontgroening en bezuinigingen waren aanleiding om te pleiten voor het ontwikkelen van een visie op een toekomstbestendige voorzieningenstructuur. Er kan niet meer volstaan worden met een jaarlijks onderwijshuisvestingsprogramma, maar een integraal – in de betekenis van samenhangend en op elkaar afgestemd – meerjarenbeleid is gewenst voor zowel de schoolbesturen als de gemeente. De doordecentralisatie van het onderhoud, functionele aanpassingen in het primair en speciaal onderwijs en de daardoor ontstane onduidelijkheid wie verantwoordelijk is voor renovatie, maakt de noodzaak voor deze integrale meerjarenplanning alleen maar groter.

Wettelijk status IHP

Met het nu voorliggende voorstel van de VNG, PO-raad en VO-raad over de onderwijshuisvesting wordt aan twee knelpunten tegemoetgekomen.

  1. Door het IHP een wettelijk status te geven, krijgt de noodzakelijke meerjarenplanning een steviger basis. Gemeenten worden verplicht om samen met de schoolbesturen een IHP vast te stellen. Dit plan geeft in ieder geval inzicht in het aantal en de spreiding van voorzieningen, nu én in de toekomst.
  2. Het IHP moet afspraken rondom het ‘grijze gebied’ van renovatie verduidelijken. Er dient duidelijkheid te zijn of gekozen wordt voor renovatie of vervangende nieuwbouw en de financiering hiervan. Renovatie wordt gezien als een grootschalige verbetering van het gebouw zodat het tenminste weer 25 jaar voldoet aan de eisen van het Bouwbesluit en functioneel geschikt is voor het onderwijs. Uitgangspunt is dat de kosten voor deze levensduur verlengende renovatie voor rekening zijn van de gemeente, omdat hierdoor de kosten voor vervangende nieuwbouw worden uitgesteld. Maar schoolbesturen moeten hieraan bijdragen. Deze bijdrage wordt vastgesteld op basis van de kosten die een schoolbestuur opneemt in het meerjarig onderhoudsplan (MOP) voor de betreffende school voor diezelfde periode van 25 jaar. Nog meer dan in het verleden moeten in IHP’s een goede afstemming en samenhang zijn met de MOP’s van de scholen.

Het voorliggende voorstel benadrukt dat zowel de gemeente als de schoolbesturen een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben voor de kwaliteit van de huisvesting van de scholen. Hoewel een en ander nog niet wettelijk is vastgelegd, is er niets op tegen om nu reeds op lokaal niveau gezamenlijk te werken aan deze integrale voorzieningenplanning. En gelukkig gebeurt dit al veelvuldig.

Operationeel of strategisch?

In “IHP-land” wordt vaak gesproken over twee vormen van een IHP: een operationeel IHP en een strategisch IHP. In een operationeel IHP wordt op basis van de leerlingenprognoses de ruimtebehoefte bepaald en gekeken welke school in aanmerking komt voor uitbreiding of nieuwbouw. Het betreft hoofdzakelijk een ruimtelijke behoefteplanning. Een strategisch huisvestingsplan gaat verder. De toekomstige onderwijshuisvesting wordt hierin niet alleen bepaald door de ruimtebehoefte, maar ook door de inhoudelijke ambities van de gemeente en de schoolbesturen met betrekking tot het onderwijs en ander beleid, bijvoorbeeld jeugdbeleid. Vanuit een visie op het toekomstig onderwijs wordt in een strategisch IHP een vertaling gemaakt naar de toekomstige voorzieningenstructuur.

Kies toekomstbewust: ga voor strategisch!

Wij pleiten voor én adviseren gemeenten en schoolbesturen te kiezen voor een strategische meerjarenplanning. Gezamenlijke ambities en doelstellingen kunnen gerealiseerd worden middels het strategische sturingsinstrument wat onderwijshuisvesting is. Dit reikt verder dan het noodzakelijke inzicht in de toekomstige capaciteitsplanning. Middels een strategisch IHP kan vorm gegeven worden aan de ontwikkeling van integrale kindcentra, de verbinding met jeugdzorg, passend onderwijs, ouderenzorg, ontmoetingsfuncties e.d. Hoewel niet expliciet benoemd in het voorstel van de VNG, PO-raad en VO-raad met betrekking tot de opstelling van IHP’s, ligt het voor de hand om de meerjarenplanning op te stellen vanuit een gezamenlijke onderwijskundige en maatschappelijke visie op de plaats en positie van het onderwijs en de onderwijsvoorzieningen. In een IHP worden belangen gelijkgeschakeld en trekken gemeente en schoolbesturen samen op voor de verdere talentontwikkeling van de jonge burgers!


Deze blog is geschreven door Krijno van Vugt, adviseur bij M3V.

Contact

M3V Advies en Management
'Oak Building'
Oude Apeldoornseweg 41
7333 NR Apeldoorn
Nederland
Tel.: +31 85 3010894
E-Mail: info@m3v.nl

M3V

Wij zijn een team van ambitieuze professionals. Samen met u zoeken wij steeds naar dé beste maatoplossing. Onverwachte en nog onbekende oplossingen gaan wij niet uit de weg, maar deze toetsen wij altijd zorgvuldig op haalbaarheid en realiteit.